Στρες και Δυσκολίες

Μια κλήση της τροχαίας, η απώλεια των κλειδιών του σπιτιού ή η πτώση ενός ποτηριού γεμάτου με γάλα στο πάτωμα της κουζίνας είναι γεγονότα σχετικά ασήμαντα σε σύγκριση με όλα τα σοβαρά προβλήματα που ενδέχεται να προκύψουν στη ζωή. Στις καθημερινές δυσκολίες ή μικροπροβλήματα εντάσσονται ενοχλητικά γεγονότα ελάσσονος σημασίας, για τα οποία οι άνθρωποι δεν διαθέτουν αυτόματες, προσαρμοστικές αντιδράσεις. Είναι γεγονότα που αιφνιδιάζουν και πάντα απαιτούν από μέρους του ατόμου κάποιου βαθμού προσαρμογή στην κατάσταση που προκύπτει ή διαμορφώνεται. Ωστόσο, έχει διαπιστωθεί ότι οι καθημερινές δυσκολίες ή τα μικροπροβλήματα, μακροπρόθεσμα, ασκούν αρνητική αθροιστική ή συσσωρευτική επίδραση στην υγεία (Arango & Cano, 1998′ De Longiset al., 1982- Fernandez & Sheffield, 1996• Kanneretal., 1981• Norman & Malla, 1994- Wu & Lam, 1993). Αυτή η επίδραση είναι άμεσο αποτέλεσμα τόσο αυτού καθεαυτού του στρες (δηλαδή ασκείται αρνητική επίδραση σε επίπεδο φυσιολογίας) όσο και των ανθυγιεινών συνηθειών, όπως η κατανάλωση αλκοόλ και γλυκισμάτων ή η παράλειψη της σωματικής άσκησης, δηλαδή, συμπεριφορών που παρατηρούνται συχνά κατά τη διάρκεια των ημερών που είναι γεμάτες από τέτοιου είδους δυσκολίες ή μικροπροβλήματα (Steptoe et al., 1998). Αν και ο όρος «δυσκολίες ή μικροπροβλήματα» ενδέχεται να υποδηλώνει ότι αυτές οι καταστάσεις δεν είναι ιδιαίτερα σημαντικές, στην πράξη αποδεικνύονται μείζονος σημασίας. Σε σχέση με την τελευταία παρατήρηση, πολλοί ερευνητές εξέτασαν τον αντίκτυπο των σημαντικών στρεσογόνων ερεθισμάτων έναντι εκείνου των καθημερινών δυσκολιών ή μικροπροβλημάτων και κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι δεύτερες επηρεάζουν τη σωματική υγεία, ενδεχομένως και σε μεγαλύτερο βαθμό σε σύγκριση με τα πρώτα (Kanner etal., 1981• Lazarus, 1984- Ruffin, 1993).
Για τη μελέτη των καθημερινών δυσκολιών ή μικροπροβλημάτων, οι ερευνητές χρησιμοποιούν ένα εργαλείο που καλείται Κλίμακα των μικροπροβλημάτων, στην οποία έχουν καταγραφεί 117 γεγονότα που συμβαίνουν στην καθημερινή ζωή και προκαλούν αναστάτωση και αποδιοργάνωση. Πολλά από αυτά επιφέρουν μόνο μικρού βαθμού δυσαρέσκεια (π.χ. η τοποθέτηση ενός αντικειμένου σε λανθασμένη θέση ή η απώλεια του, η αντιπαράθεση με απερίσκεπτα άτομα κ.λπ.), ενώ άλλα είναι περισσότερο σοβαρά (όπως η ανησυχία του ατόμου όταν χρωστά χρήματα). Στο σύνολο τους πρόκειται για γεγονότα που μπορεί να συμβαίνουν σε καθημερινή βάση και συχνά απορρέουν από πιο σημαντικές αλλαγές ζωής (Kanner et al., 1981• Lazarus, 1984, 1999).
Για παράδειγμα, όταν κάποιος βιώνει την τραυματική εμπειρία ενός διαζυγίου, είναι πιθανό να αντιμετωπίσει όχι μόνο τις ψυχολογικές συνέπειες του χωρισμού, αλλά και πιο άμεσα πιεστικά ζητήματα, όπως οικονομικοί περιορισμοί, μετακόμιση ή αλλαγή κατοικίας, εμπλοκή σε διευκρινιστικές συζητήσεις με μέλη της οικογένειας ή φίλους, διαχείριση πολλών οικιακών εργασιών, αναζήτηση νέων φίλων ή συντρόφου. Με αυτό τον τρόπο, όσο αυξάνεται ο αριθμός των επιμέρους ζητημάτων που προκύπτουν από μια σημαντική αλλαγή ζωής τόσο μεγαλώνει το μέγεθος της επίδρασης τους!
Το μέγεθος της επίδρασης των καθημερινών δυσκολιών ή μικροπροβλημάτων εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον τρόπο νοηματοδότησής τους. Λόγου χάρη, μια ερμηνεία του τύπου: «Αυτά έχει η ζωή» είναι εντελώς διαφορετική από μια ερμηνεία, όπως: «Το σύμπαν συνωμοτεί εναντίον μου». Η αισιοδοξία είναι ένας γνωστικός παράγοντας που διαδραματίζει σημαντικό ρόλο όσον αφορά τον τρόπο ερμηνείας των καθημερινών δυσκολιών ή μικροπροβλημάτων. Πιο συγκεκριμένα, η αισιοδοξία είναι ένας όρος που προέρχεται από την επιστήμη της ψυχολογίας και χρησιμοποιείται για την περιγραφή του τρόπου με τον οποίο ένα άτομο αντιλαμβάνεται τον κόσμο• ένας οπτιμιστής οραματίζεται το μέλλον θετικά και αναμένει (ή προσδοκά) ότι τα πράγματα θα έχουν αίσια έκβαση. Όπως διαπιστώθηκε από τα ευρήματα μιας μελέτης, τα άτομα που χαρακτηρίζονταν από υψηλό βαθμό αισιοδοξίας ανέφεραν το μικρότερο αριθμό καθημερινών δυσκολιών ή μικροπροβλημάτων. Αυτό συνέβαινε όχι επειδή ήταν πράγματι λιγότερα, αλλά πρωτίστως επειδή αντιλαμβάνονταν τα εν λόγω γεγονότα ως αναπόφευκτο κομμάτι της ζωής, παρά ως ψυχοπιεστικά (Nelson et al., 1995).
Οι ερευνητές έχουν διαπιστώσει ότι ορισμένες ευχάριστες εμπειρίες της ζωής, οι οποίες αποτελούν ευκαιρία για ψυχική ανάταση, είναι δυνατόν να συμβάλουν στην καταπολέμηση των αρνητικών συναισθημάτων που απορρέουν από την παρουσία των καθημερινών δυσκολιών ή μικροπροβλημάτων. Εν προκειμένω, θεωρείται ότι οι ανατάσεις θωρακίζουν και προστατεύουν το άτομο, το εμψυχώνουν και «εξουδετερώνουν» ή προλαμβάνουν τον αντίκτυπο του στρες που προέρχεται από τις καθημερινές ενοχλήσεις ή μικροπροβλήματα στη σωματική και στην ψυχική κατάσταση του. Οι ανατάσεις μειώνουν τις συνέπειες των ενοχλητικών, δύσκολων προβλημάτων ή δυσχερειών, τονώνουν το ηθικό και λειτουργούν ως πη-γη ψυχικής γαλήνης, ικανοποίησης, ακόμα και χαράς (Kanner et al., 1981). Κάποια παραδείγματα ανατάσεων είναι: η εξοικονόμηση χρημάτων, η εύρεση ενός αντικειμένου που θεωρούνταν χαμένο και η συνεργασία με συμπαθείς συνάδελφους. Ποια είναι η επίδραση του χρόνιου στρες και των καθημερινών δυσκολιών ή μικροπροβλημάτων στη δυσκρασία και τη διαταραχή της ομαλής λειτουργίας του οργανισμού; Κάποιοι ερευνητές υποστηρίζουν την άποψη ότι το χρόνιο στρες είναι δυνατόν να μειώσει την ευαλωτότητα ενός ατόμου απέναντι στις καθημερινές μικρές δυσκολίες, επειδή, θεωρητικά, επηρεάζεται λιγότερο από τα μικρά προβλήματα όταν αντιμετωπίζει άλλα πολύ σοβαρότερα (Caspi et al., 1987). Αντίθετα, άλλοι ερευνητές υποστηρίζουν ότι εγγενώς είναι δύσκολο να αντιμετωπιστούν οι μικρές καθημερινές δυσκολίες από ανθρώπους που ήδη βιώνουν χρόνιο στρες. Επομένως, αυτοί οι άνθρωποι είναι σωματικά πιο «ευάλωτοι» στις μικρές καθημερινές δυσκολίες (Lazarus, 1984). Βέβαια, είναι πιθανό τα καθημερινά προβλήματα και το χρόνιο στρες να εμφανίζονται ταυτόχρονα• ένα άτομο του οποίου η ζωή είναι γεμάτη από πολλά καθημερινά μικροπροβλήματα ενδέχεται να βρίσκεται σε μια αρνητική φάση ζωής που είναι δυνατόν να προκαλεί δυσκρασία.

Μπορει να σας ενδιαφερουν επισης Περισσοτερα αρθρα απ' τον ιδιο

Μπορειτε να σχολιασετε

Your email address will not be published.